Οι πρωτοφανείς καταστροφές απαιτούν πρωτοφανή δημόσια παρέμβασηΗ καταστροφή είναι πρωτοφανής.
Οι ανθρώπινες απώλειες, ο θάνατος χιλιάδων ζώων, η καταστροφή περιουσιών και υποδομών, ο πόνος της ψυχής των ανθρώπων που κινδύνευσαν από τις φονικές πλημμύρες στη Θεσσαλία θα συνοδεύουν την κυβέρνηση Μητσοτάκη και την περιφερειακή Αρχή Αγοραστού.
Οι ζημιές είναι ανυπολόγιστες. Οι ευθύνες απαράγραπτες.
Ο κ. Μητσοτάκης οφείλει να σταματήσει την επικοινωνιακή διαχείριση. Να πει πόσοι και πόσες αγνοούνται. Να δώσει στοιχεία για την κατάσταση στα χωριά. Να καταθέσει τα σχέδια δράσης που υλοποιήθηκαν, αν υπήρξαν και αν υλοποιήθηκαν, για την προστασία του πληθυσμού πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την εξέλιξη του φαινομένου. Να δρομολογήσει τα πρώτα μέτρα φιλοξενίας και διαβίωσης του πληθυσμού. Να διαχειριστεί την κρίση με σχέδιο και, επιτέλους, με αποτέλεσμα.
Σε κανέναν δεν θα επιτραπεί η μικροπολιτική εκμετάλλευση της κατάστασης. Ούτε σε όσους/ες τη διαχειρίζονται ούτε σε όσους/ες κρίνουν τα πεπραγμένα των «ανευθυνο-υπεύθυνων».
Οι ευθύνες να αναληφθούν και να καταλογιστούν τώρα. Όχι σε κάποιο απροσδιόριστο «μετά».
Η κατάσταση απαιτεί ευθιξία, δράσεις, αποτέλεσμα. Και οι πολίτες στήριξη και ασφάλεια.
Η διαχείριση των συνεπειών του Ιανού, με τα εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ σε απευθείας αναθέσεις και σε ενισχύσεις που κατευθύνθηκαν σε κάθε άλλο πέραν από πληγέντες, με τα αναγκαία έργα που δεν έγιναν, δεν δημιουργεί αίσθημα ασφάλειας και διαφάνειας.
Ένα πλέγμα άμεσων και μεσοπρόθεσμων προτάσεων για την αντιμετώπιση του προβλήματος είναι αναγκαίο.
Έξω και παραπάνω από τα συνηθισμένα. Πρωτοφανείς καταστροφές απαιτούν πρωτοφανή δημόσια παρέμβαση. Σε όλα τα επίπεδα. Σε μεγάλη κλίμακα. Αντίστοιχη των αναγκών.
Είναι αναγκαίο, μεταξύ άλλων:
► Να εξαιρεθεί κάθε δαπάνη αποκατάστασης και δημιουργίας νέων υποδομών, όπως και στήριξης των πληγέντων περιοχών και κοινωνιών από το Σύμφωνο Σταθερότητας. Η αναθεώρηση του Συμφώνου Σταθερότητας συζητείται τώρα. Η πράσινη μετάβαση είναι μια πραγματικότητα για όλες τις χώρες της Ε.Ε. Πράσινες θα είναι και αυτές οι παρεμβάσεις. Χρηματοδότηση με εγγύηση ελληνικού Δημοσίου σε πράσινο ομόλογο με πηγή τα κεφάλαια της αγοράς χρήματος.
► Να αναθεωρηθεί το ελληνικό σχέδιο για το Ταμείο Ανάκαμψης για την ένταξη όλων των έργων ανασυγκρότησης δικτύων και αντιπλημμυρικών. Είναι αδιανόητο αυτή τη στιγμή να συζητείται η απένταξή τους από το Ταμείο.
► Με την πύκνωση της εκδήλωσης έκτακτων και ακραίων φαινομένων, οφείλουμε να μελετήσουμε ένα νέο σχέδιο στήριξης των πληγέντων (κατοίκων και επιτηδευματιών). Σε συνέχεια των -ανεπαρκών σε πολλές περιπτώσεις- μέτρων στήριξης (600 ευρώ έκτακτο επίδομα, 6.000 ευρώ για αντικατάσταση οικοσκευής, 4.500 ευρώ για τραυματισμό - αναπηρία, άτοκα δάνεια, κ.ο.κ.), θα πρέπει να υπάρξει πρόβλεψη για σταθερό εισόδημα από την πρώτη μέρα και μέχρι την πλήρη επάνοδο των ανθρώπων στην καθημερινότητά τους. Να θεσμοθετηθεί, δηλαδή, στο πρότυπο των επιδομάτων ανεργίας, μια παροχή, η οποία θα μπορούσε να προσεγγίζει τα πρότερα δηλωθέντα εισοδήματα, για όσους έχασαν την εργασία τους, τα εισοδήματά τους ή έσοδα με τα οποία στήριζαν τους ίδιους και τις οικογένειές τους. Το μέτρο αυτό θα τονώσει και τις τοπικές κοινωνίες, οι οποίες, ειδικά στη Θεσσαλία μετά το δεύτερο χτύπημα μέσα σε λίγα χρόνια, θα βιώσουν την απόλυτη οικονομική και κοινωνική καθίζηση.
► Σε ό,τι αφορά στις επιχειρήσεις, θα πρέπει, με αίτηση στη Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (DG COMP), επικαλούμενοι έκτακτη ανάγκη, να ζητήσουμε εξαίρεση από την Οδηγία Κρατικών Ενισχύσεων, εφαρμόζοντας το μοντέλο της Επιστρεπτέας Προκαταβολής με το 50% επιδότηση, όπως έγινε και στην πανδημία. Παράλληλα, να εκκινήσει άμεσα η παροχή δανείων, κατά 80% εγγυημένα από το ελληνικό δημόσιο, μέσω της Αναπτυξιακής Τράπεζας, σε επιχειρήσεις που θέλουν να επενδύσουν στις πληγείσες περιοχές.
► Να αναληφθεί από δημόσιο φορέα υλοποίησης στεγαστικής πολιτικής (στα πρότυπα του πρώην ΟΕΚ ή μέσω διεύρυνσης των σκοπών της ΚΤΥΠ Α.Ε.) η υποχρέωση αναδόμησης των περιοχών που επλήγησαν σε πιο ασφαλείς θέσεις. Και να γίνει η παροχή των νέων κατοικιών με άτοκα μακροπρόθεσμα δάνεια, αυστηρά στην τιμή κόστους. Να υπάρξει πρόβλεψη για δωρεάν παροχή οικημάτων σε ανθρώπους με χαμηλά εισοδήματα και σε όσους/ες καλύπτουν συγκεκριμένα κοινωνικά κριτήρια (αριθμός μελών οικογένειας, ύψος εισοδήματος, κ.ο.κ.). Τα οικοδομήματα να είναι πρότυπα και «πράσινα», που θα σέβονται τον αρχιτεκτονικό χαρακτήρα της περιοχής. Να απαλλοτριωθούν οι περιουσίες που βρίσκονται σε επικίνδυνα σημεία με τιμές αγοράς.
► Να αντικατασταθεί πλήρως το ζωικό κεφάλαιο με ευθύνη της Πολιτείας. Να εφαρμοστούν οι καλές πρακτικές της Ε.Ε. για τη γρήγορη αποκατάσταση του αγροτικού κεφαλαίου.
► Να υπάρξει άμεση παρέμβαση στην Ε.Ε. για άμεση συνδρομή στις πληγείσες περιοχές μέσω του Ταμείου Αλληλεγγύης. Γεννάται, επίσης, η ανάγκη για την, εκ του παράλληλου, δημιουργία Ευρωπαϊκού Ταμείου Απωλειών και Ζημιών από την Κλιματική Αλλαγή, με δανεισμό της Κομισιόν από την αγορά, στο πλαίσιο αμοιβαιοποίησης του χρέους (ευρωομόλογο) που εγκαινίασε. Ενίσχυση 100% της ζημιάς και κεφάλαιο κίνησης για μια νέα αρχή (new start). Στο πλαίσιο αυτό και με πόρους που θα εξασφαλίσει με τον παραπάνω τρόπο, η Ε.Ε. να κινητοποιήσει το αποθεματικό κρίσεων της ΚΑΠ και να προτείνει ένα έκτακτο μέσο από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο, ούτως ώστε να λάβουν άμεσα έκτακτη ενίσχυση οι αγρότες που πλήττονται από τις μεγάλες φυσικές καταστροφές. Αυτά θα γίνουν ασφαλώς μέσω ενός νέου ευρύτερου ΕΛΓΑ.
► Να ανασταλούν οι πλειστηριασμοί και οι κατασχέσεις. Να αρθούν οι κατασχέσεις λογαριασμών. Να υπάρξει παροχή ακατάσχετου λογαριασμού επιχειρήσεων. Η Αναπτυξιακή Τράπεζα, με παρέμβαση της, να εγγυηθεί υπάρχοντα δάνεια. Να υλοποιηθεί, επίσης, η πρότασή μας, η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία, για τη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους. Σε όλες τις περιπτώσεις απαιτείται προστασία της πρώτης κατοικίας νοικοκυριών, επιχειρηματιών και επιτηδευματιών (αγροτών, αυτοαπασχολούμενων, κ.ά.).
► Να προχωρήσουν κρατικές επενδύσεις μέσω του εθνικού ΠΔΕ για τη δημιουργία υποδομών ενεργειακών κοινοτήτων και ΑΠΕ, που θα παραδοθούν για διαχείριση στους κατοίκους, με ευθύνη των τοπικών αρχών. Να υπάρξει προνομιακή τιμολόγηση ηλεκτρικού ρεύματος την επόμενη πενταετία. Και τροποποίηση των κριτηρίων του Αναπτυξιακού Νόμου με προτεραιότητα στις περιοχές αυτές και σε κάθε περιοχή που πλήττεται στο μέλλον.
► Να προβλεφθούν ποινές αποκλεισμού σε περίπτωση καθυστέρησης ολοκλήρωσης δημοσίων έργων. Αυστηρές όμοιες προδιαγραφές σε συμβάσεις Δημοσίου που αφορούν την πρόληψη δυστυχήματων, σχετιζόμενων με την κλιματική κρίση. Ανεξάρτητη αρχή για την ταχύτητα των δημοσίων έργων που να χαράξει στρατηγική για τη χώρα. Επιτήρηση και των ελεγκτικών υπηρεσιών της κρατικής διοίκησης και της τοπικής αυτοδιοίκησης, επιφορτισμένων και με την επιβολή κυρώσεων σε εργολήπτες.
► Εννοείται ότι του μέτρα του Ιανού που δεν επικαλύπτουν τα ανωτέρω εντάσσονται κανονικά στο πρόγραμμα.
Η απαίτηση για κλιματική πολιτική και ανθεκτικότητα είναι πιο ηχηρή από ποτέ. Δεν θα μπορέσουμε να αποτρέψουμε τα ακραία καιρικά φαινόμενα, αλλά οφείλουμε να προστατεύσουμε τον πληθυσμό και να θωρακίσουμε τις περιουσίες του, τα χωριά και τις πόλεις, τις υποδομές μας.
Οφείλουμε να παραμείνουν όρθιοι. Με σχέδιο και αποτελέσματα.
