Ποπολάρων bank

Της Τεράζας Κορβίνο http://www.blogger.com/img/blank.gif
Και τράπεζα και ηθική; Και τράπεζα και κίνημα; Και τράπεζα και υπόδειγμα δημοκρατίας και διαφάνειας; Μια τράπεζα από τα κάτω; Μια τράπεζα No Global που συμμετέχει στο Παγκόσμιο Κοινωνικό Φόρουμ και στα αντιρατσιστικά φεστιβάλ; Φαίνεται σχήμα οξύμωρο ή ουτοπία. Ωστόσο είναι πραγματικότητα, αποδεικνύοντας ότι ένας άλλος κόσμος είναι εφικτός όχι μόνον ως διακήρυξη.
Η Banca Popolare Etica στην Ιταλία, στις 8 Μαρτίου (ευτυχής συγκυρία !) γιόρτασε τα δέκατα γενέθλιά της. Κι αν η ημερομηνία ήταν σύμπτωση, ο θετικός απολογισμός του έργου της που δικαιώνει το όραμα και την ενθουσιώδη δράση χιλιάδων πολιτών, δεν ήταν τυχαίος, αλλά αποτέλεσμα επίπονων προσπαθειών και βαθειάς πίστης ότι τούτος ο κόσμος πρέπει και μπορεί να αλλάξει.
Και η δικαίωση ήταν αδιαμφισβήτητη. Τη στιγμή που πολυεθνικοί τραπεζικοί κολοσσοί αντιμετωπίζουν τη σοβαρότερη κρίση του αιώνα μετά το κραχ του ‘29-30 , και καταρρέουν ο ένας μετά τον άλλο, η Banca Etica βγαίνει όχι μόνον αλώβητη, αλλά ανέλπιστα ενισχυμένη. Τους τελευταίους μήνες οι καταθέσεις αυξάνονται ραγδαία και με επιταχυνόμενους ρυθμούς . Δεν αντιμετωπίζει το παραμικρό πρόβλημα ρευστότητας και φυσικά τα «τοξικά προϊόντα» δεν την άγγιξαν καθόλου από τη στιγμή που βρίσκονται έξω και μακριά από τις πρακτικές της. Το μόνο… πρόβλημα είναι οι μεγάλες ουρές νέων καταθετών.
Τι ακριβώς είναι η Banca Popolare Etica;
Υπό μια έννοια είναι μια τράπεζα σαν όλες τις άλλες, εφόσον προσφέρει όλα τα προϊόντα και τις υπηρεσίες που παρέχουν οι συμβατικές τράπεζες και υπάγεται στην ιταλική νομοθεσία που ρυθμίζει τους όρους σύστασης και λειτουργίας των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.
Από την άλλη, είναι μια καθαρά εναλλακτική τράπεζα με ριζικές διαφορές από τις συμβατικές τράπεζες σε όλα τα επίπεδα: στον τρόπο και τους φορείς από τους οποίους συστάθηκε, τις αρχές λειτουργίας της, τα κριτήρια με τα οποία επενδύει και το περιεχόμενο αυτών των επενδύσεων και κυρίως στους στόχους και τα οράματα, δηλαδή τη φιλοσοφία που τη διέπει.
Πώς συστάθηκε η τράπεζα
Από καιρό συλλογικότητες, οργανισμοί, μη κυβερνητικές οργανώσεις που αγωνίζονται για την κοινωνική δικαιοσύνη, τα ανθρώπινα δικαιώματα, την προστασία του περιβάλλοντος, ενάντια στις κοινωνικές ανισότητες και στην εκμετάλλευση του τρίτου κόσμου, εντόπισαν μια αντίφαση στη δράση τους. Η δραστηριότητά τους απαιτεί αναγκαστικά κάποιες συναλλαγές με πιστωτικούς οργανισμούς, όμως αυτοί είναι γνωστό ότι έχουν συχνά συναλλαγές με βιομηχανίες που μολύνουν το περιβάλλον ή ακόμη και περίεργες διασυνδέσεις με σκοτεινές υποθέσεις όπως εμπόριο όπλων και ναρκωτικών. Μόνη λύση ήταν να δημιουργήσουν μια δική τους τράπεζα που να ενστερνίζεται τους στόχους τους και να διαπνέεται από ένα σύστημα ηθικών αξιών. Δημιούργησαν ένα σύλλογο που στόχο του είχε ακριβώς τη δημιουργία μιας τέτοιας τράπεζας και την συλλογή του απαραίτητου από το νόμο κεφαλαίου. Στις 8 Μαρτίου του 1999, η ουτοπία έγινε πραγματικότητα. Η Banca Popolare Etica (Λαϊκή Ηθική Τράπεζα ή Τράπεζα ηθικών αξιών) αποτελούμενη από 22 μη κυβερνητικές οργανώσεις, συλλογικότητες από την κοινωνία των πολιτών και ορισμένους φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης, πήρε την άδεια λειτουργίας. Βασικοί μοχλοί όλης αυτής της προσπάθειας ήταν και είναι το Fair Trade, το «Εμπόριο Ισότητας και Αλληλεγγύης», όπως το αποκαλούν στην Ιταλία, που προμηθεύεται προϊόντα απευθείας από αγροτικούς συνεταιρισμούς του Τρίτου Κόσμου αποζημιώνοντάς τους δίκαια και ενισχύοντας έτσι την τοπική οικονομία, οι περιβαλλοντικές οργανώσεις (όπως η Legambiente) και το Arci,(καταξιωμένη κοινωνικο-πολιτιστική οργάνωση με πλούσια δράση που είχε ιδρυθεί με την υποστήριξη του PCI).
Πώς λειτουργεί
Αυτό που κάποτε ήταν όνειρο μεταφράζεται σήμερα σε 22 υποκαταστήματα σε διαφορετικές πόλεις της Ιταλίας, 28.000 μετόχους εκ των οποίων οι 4.000 είναι νομικά πρόσωπα (μεταξύ αυτών 300 δήμοι και 49 νομαρχίες) και εταιρικό κεφάλαιο που ξεπερνάει τα 20 εκατομμύρια ευρώ, καταθέσεις που ανέρχονται σε 450 εκατομμύρια ευρώ , και συμμετοχή σε 2.300 προγράμματα αλληλέγγυας οικονομίας για τα οποία έχει επενδύσει 360 εκατομμύρια ευρώ.
Βασικοί άξονες της λειτουργίας της είναι η μέγιστη δυνατή διαφάνεια και οι συμμετοχικές δημοκρατικές διαδικασίες. Οι αποφάσεις λαμβάνονται κατά κεφαλήν, «ένα κεφάλι, μία ψήφος», ανεξάρτητα από τον αριθμό των μετοχών που ενδεχομένως διαθέτει ο καθένας, προκειμένου να δοθεί έμφαση στην προτεραιότητα των ανθρώπων έναντι του κεφαλαίου. Για να θεωρηθεί κανείς μέτοχος αρκεί να είναι κάτοχος 5 τουλάχιστον μετοχών, εφόσον είναι φυσικό πρόσωπο, 10 εφόσον είναι μη κερδοσκοπική οργάνωση και 30 εφόσον είναι κρατικός οργανισμός ή οργανισμός τοπικής αυτοδιοίκησης. Οι μέτοχοι είναι οργανωμένοι σε συλλόγους κατά γεωγραφικές περιοχές, ούτως ώστε να υπάρχει καλύτερη επαφή με την τοπική πραγματικότητα και να αναδεικνύονται οι τοπικές ανάγκες. Οι σύλλογοι αυτοί , σε συνεργασία με πάμπολλους εθελοντές εργάζονται περισσότερο για τη διάδοση των αρχών και των αντιλήψεων που διέπουν την τράπεζα, παρά για τη διασφάλιση των στενά εννοουμένων συμφερόντων τους. Επιλέγει κανείς την Ηθική Τράπεζα όχι μόνον για τα προϊόντα και τις υπηρεσίες που παρέχει αλλά κυρίως για την ευρύτερη προσφορά της και τις κοινωνικές της ευαισθησίες. Κάθε σύλλογος εκλέγει ένα συντονιστή, και οι συντονιστές όλων των συλλόγων απαρτίζουν το συμβούλιο των συντονιστών. Η τράπεζα διοικείται από αιρετό διοικητικό συμβούλιο το οποίο αποτελείται αποκλειστικά από μετόχους. Εκτός από το συμβούλιο των συντονιστών, το διοικητικό συμβούλιο πλαισιώνεται και από μια σειρά από ελεγκτικά όργανα όπως η επιτροπή ηθικής δεοντολογίας, η επιτροπή τήρησης των αποφάσεων του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα και η επιτροπή για τη διάσωση του περιβάλλοντος. Το περιβάλλον μάλιστα είναι μία από τις προτεραιότητες της τράπεζας σε σημείο που συχνά την αποκαλούν «Πράσινη Τράπεζα». Στο τέλος κάθε χρήσης, η συνέλευση των μετόχων, εκτός από τον οικονομικό απολογισμό εγκρίνει επίσης τον «ηθικό ισολογισμό» και τον «περιβαλλοντικό ισολογισμό» .
Η φιλοσοφία της τράπεζας
Βασική αρχή που διέπει την τράπεζα είναι ότι η πίστωση είναι δικαίωμα όλων και ιδιαίτερα των ασθενέστερων ομάδων που τη χρειάζονται για την άμεση επιβίωσή τους. Πιστεύει ότι το υψηλότερο κέρδος είναι αυτό που προκύπτει για την κοινωνία. Δεν αποσκοπεί στο άμεσο μέγιστο κέρδος αλλά προβαίνει σε υγιείς επενδύσεις που αποφέρουν μακροχρόνια αποτελέσματα με γνώμονα την κοινωνική ευθύνη, την αλληλεγγύη , το συμφέρον του συνόλου και ιδιαίτερα των ευπαθών ομάδων και την προστασία του περιβάλλοντος. Οι δραστηριότητές της επικεντρώνονται πάντα και αποκλειστικά στην πραγματική οικονομία και ουδέποτε στην εικονική. Κύριο μέλημά της είναι ο άνθρωπος και οι ανάγκες του και όχι οι αριθμοί.
Τα εναλλακτικά κριτήρια χρηματοδότησης
Τα κριτήρια (60 τον αριθμό) τα οποία οφείλουν να τηρούν οι επιχειρήσεις που ενδιαφέρονται να πάρουν δάνειο από την Ηθική Τράπεζα, καθρεφτίζουν τη φιλοσοφία της και αποτελούν την ειδοποιό διαφορά της έναντι των συμβατικών τραπεζών.
Πρώτη προϋπόθεση είναι η δημοκρατική λειτουργία τη επιχείρησης: ερευνάται η συχνότητα σύγκλησης συνελεύσεων, η διασπορά των μετοχών, η παρουσία εργαζομένων στις επιτροπές διοίκησης, η διαφάνεια, οι ίσες ευκαιρίες ( έλλειψη διακρίσεων ως προς το φύλο, το χρώμα και την καταγωγή) .
Δεύτερη προϋπόθεση, ο σεβασμός στο περιβάλλον: μείωση των ρύπων που εκπέμπονται, ελαχιστοποίηση στην κατανάλωση ενέργειας και πρώτων υλών, έρευνα και καινοτομίες στον τομέα αυτό.
Σημαντικές προϋποθέσεις είναι η κοινωνική χρησιμότητα του προϊόντος ή υπηρεσίας που παράγεται , ο σεβασμός στα δικαιώματα των εργαζομένων( τήρηση συλλογικών συμβάσεων, συνθήκες και ασφάλεια εργασίας, επιμορφωτικά προγράμματα), η προαγωγή του εθελοντισμού και η ευαισθησία απέναντι στα ασθενέστερα στρώματα ( παρουσία μεταναστών και ατόμων με ειδικές ανάγκες μεταξύ των εργαζομένων).
Το μεγαλύτερο μέρος της δραστηριότητας της τράπεζας συνίσταται στη χρηματοδότηση προγραμμάτων που εκπονούνται σε συνεργασία με την τοπική αυτοδιοίκηση ή με άλλους.

Οχι άλλο επίδικο ...

Παρακολούθησα την Δευτέρα όπως ήμουν υποχρεωμένος να κάνω και από την θέση του γραμματέα της πκ, την περιφερειακή σύσκεψη του κόμματος υπό τον πρόεδρο Αλέξη Τσίπρα. Εχω παρακολουθήσει όλες τις τελευταίες συνεδριάσεις συσκέψεις συζητήσεις που γίνονται σε αυτό το επίπεδο, καθώς και τις συνεδριάσεις της ΚΠΕ του κόμματος με αρκετή προσοχή.

Παρατήρησα λοιπόν πως στο λεξιλόγιο του κόμματος μας κυριαρχεί το τελευταίο διάστημα μια λέξη κλειδί που απ ότι φαίνεται, προσπαθεί να ξεκλειδώσει και να λύσει όλα του τα προβλήματα και να το “επανεκκινήσει”.

Η λέξη ΕΠΙΔΙΚΟ είναι η μεγάλη λέξη των συντρόφων μου και απ ότι φαίνεται ο μεγάλος μας στόχος για το επόμενο τουλάχιστον διάστημα.

Ολοι το ψάχνουν και πολλοί ισχυρίζονται πως το έχουνε βρει. Το καταθέτουν με την πρώτη ευκαιρία σε κάθε συνεδρίαση με σιγουριά και αυτοπεποίθηση. Το έχω το επίδικο είπε ένας εξαιρετικός σύντροφός μας στην συνεδρίαση της Δευτέρας. Επιτέλους είπα από μέσα μου. Να το δούμε κι εμείς να αγαλιάσει η ψυχή μας. Κι όμως αυτό το επίδικο δεν ήταν ικανό να καταλαγιάσει την άσβεστη επιθυμία για την ανακάλυψη του “Χρυσού Επίδικου” για την αριστερά μας. Διότι μετά ακριβώς από τον σύντροφό μας που το χε, ένας άλλος σύντροφος μίλησε για το δικό του επίδικο. Τελείως διαφορετικό από τον προηγούμενο που το χε σίγουρα, και βέβαια διαφορετικό και από τους προηγούμενους ανεξάρτητα απ το αν είναι σύντροφοι από τον ίδιο ιδεολογικό χώρο, αν έχουν τις ίδιες πολιτικές θέσεις, αν βρίσκονται και στην ίδια τάση. Απελπισμένος πραγματικά που μετά από ακόμα μια συνεδρίαση το “Χρυσό Επίδικο” για το κόμμα μας δεν έγινε κατορθωτό να ανακαλυφθεί, πήρα το δρόμο για το σπίτι μου. Κοιμήθηκα με δυσκολία δεν σας κρύβω, σκεπτόμενος όλα τα ενδεχόμενα επίδικα που παρουσιάστηκαν από τους συντρόφους μου, ίσως κι από εμένα στην συνεδρίαση της Δευτέρας. Πρέπει να άργησα να κοιμηθώ, αλλά όταν πια τα κατάφερα, ένα πολύ μεγάλο όνειρο, απ αυτά που νομίζεις πως τα βλέπεις μια ολόκληρη ζωή ήρθε στον ύπνο μου και μου έδειξε τον δρόμο. Κατέβηκα-είχε πια ξημερώσει- και περπάτησα.

Μερικά μέτρα όμως παραπέρα με σταμάτησαν αγρότες πάνω στα τρακτέρ τους.Που είναι το επίδικο με ρώτησαν?

Πιο κάτω οι εργάτες του Λαναρά της Elite και εκατοντάδων ακόμα εργοστασίων με ρώτησαν. Που είναι το επιδικό μας?

Ετρεξα αλλά δυο νέοι με πήραν από το χέρι και με πήγαν στον ΟΑΕΔ της Πειραιώς. Σε φέραμε να μας δώσεις το επίδικο μου είπανε.

Βγήκα και ανέβηκα στην Ομόνοια. Δυο τρεις μετανάστες μου φώναξαν από το απέναντι πεζοδρόμιο. Το φερες το περιμέναμε.

Εστριψα για να τους αποφύγω και ένα ζευγάρι γερόντων, έξω από το συσσίτιο μια εκκλησίας. Επιτέλους ήρθες? Το περιμέναμε μια ζωή...

Ξέφυγα απ όλους και έτρεξα σπίτι μου. Με περίμεναν τα μέλη της πολιτικής μου κίνησης. Το φερες ρε σύντροφε, με ρώτησαν με μια φωνή έντονη και επιθετική. Βαρεθήκαμε να περιμένουμε το χεις ή να πάμε σπίτια μας;

Ξύπνησα με αγωνία και φοβερή ένταση. Κάτι συμβαίνει σκέφτηκα. Πήρα σημάδι από τον Λαό. Κάτι θέλει να μου πει το όνειρο. Πήγα στον υπολογιστή μου και έβαλα στο ηλεκτρονικό ψαχτήρι την λέξη που με βασάνιζε όλο μου το βράδυ.

επίδικος -η -ο [epíδikos]: 1.(νομ.) α. που εκδικάζεται από δικαστήριο: Επίδικη υπόθεση / διαφορά. β. για κτ. που το διεκδικεί κάποιος δικαστικώς: Επίδικο κτήμα / δικαίωμα. 2. επίμαχος: Aυτοί που πήραν τα επίδικα μέτρα δεν είχαν υπολογίσει τις αντιδράσεις;

Και να που όλα έχουνε τελικά την σημασία τους. Και τα όνειρα μπορούνε να σε οδηγήσουν σε λύσεις γρίφων, προβλημάτων και αγωνιών που έχεις για τα πράγματα στην ζωή σου. Το μεγάλο επίδικο για την αριστερά και για το κόμμα μας ιδιαίτερα, δεν είναι ανάγκη να το ψάχνουμε μόνοι μας και ο καθένας ξεχωριστά. Αρκεί να το πάμε στο δικαστήριο, να επιδικαστεί η υπόθεσή μας και ο αρμόδιος δικαστής να βγάλει την απόφασή του. Και να συμφωνήσουμε επιτέλους, ανεξάρτητα από τα επιμέρους επίδικα, ανεξάρτητα από το επίδικο του καθένα, πως το σημαντικότερο όλων είναι το Δικαστήριο. Και πως η απόφασή του θα είναι απ όλους σεβαστή. Διότι αν για ένα πράγμα ισχύσουν περισσότεροι του ενός νόμου, τότε δεν έχουμε νομιμότητα, αλλά ανθρωποφαγία, και τελικά ανυπαρξία. Και αν συνεχίσουμε να ψάχνουμε το επίδικό μας , με αυτόν τον τρόπο, με αυτούς τους ρυθμούς, μέσα σε αυτό το οικονομικό, κοινωνικό, πολιτικό, πολιτιστικό αλαλούμ που ζούμε, στο τέλος ,το οποίο τέλος δεν είναι και πολύ μακριά αν δεν το επιδικάσουμε σύντομα, έτσι απλά δεν θα υπάρχει δικαστήριο και δικαστής για τα επίδικά μας.

Επί δικαίων και κυρίως “επί επιδίκων”

Λάμπρος Φίλιος

Πετράλωνα