24 Μαρ 2021
Αδωνις Γεωργιάδης 17/3: "Αν είχα πλαστογραφήσει εγώ έγγραφο θα έπρεπε να παραιτηθώ από βουλευτής και να εξαφανιστώ από την πολιτική ζωή. Αν είναι δυνατόν ένας υπουργός να πλαστογραφεί"
Αδωνις Γεωργιάδης 17/3: "Αν είχα πλαστογραφήσει εγώ έγγραφο θα έπρεπε να παραιτηθώ από βουλευτής και να εξαφανιστώ από την πολιτική ζωή. Αν είναι δυνατόν ένας υπουργός να πλαστογραφεί"Αδωνις Γεωργιάδης 23/3: Πλαστογράφησε φώτο πρώην Πρωθυπουργού και την κατέθεσε στην Βουλή pic.twitter.com/cvQcHb7wti— avgerinosx ⚫️💡 (@avgerinosx) March 23, 2021
3 Μαρ 2021
Η αποχή από τις εκλογές του 1946
27 Ιαν 2021
Εθνική ευθύνη. Παρέμβαση του Αλέξη Τσίπρα
Ο κ. Μητσοτάκης, αρχηγός της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης τότε, είχε ήδη πάρει τις αποφάσεις του. Δεν επρόκειτο να δώσει καμία στήριξη στην προσπάθεια επίλυσης. Η συζήτηση όμως, αν και διήρκησε λίγο, ήταν μεστή και ειλικρινής. Σε κάποια στιγμή, θυμάμαι, με ρώτησε αν με δεδομένη την άρνησή του να συναινέσει στην προσπάθεια εξεύρεσης έντιμης λύσης με τους βόρειους γείτονες, θα προχωρούσα. Του απάντησα δείχνοντας προς το Πρωθυπουργικό γραφείo αριστερά μας, πως όποιος κάθεται σε αυτήν τη καρέκλα οφείλει να κάνει αυτό που θεωρεί εθνικά επωφελές και όχι αυτό που ορίζει το δικό του πολιτικό και κομματικό συμφέρον.
Η συνάντηση τελείωσε σύντομα και έπειτα ξεκίνησε ένας μακρύς κύκλος που κράτησε έναν ολόκληρο χρόνο, με κορυφαίους σταθμούς την 12 η Ιούνη του '18 που υπογράψαμε τη Συμφωνία στις Πρέσπες και την 25η Γενάρη του '19, όπου παρά την απίστευτη πίεση συλλαλητηρίων, αλλά και επιθέσεων και απειλών και παρά το γεγονός ότι αποχώρησε από τον κυβερνητικό συνασπισμό το μικρότερο συγκυβερνών κόμμα, επικυρώσαμε τη Συμφωνία στη Βουλή.
Πρωταγωνιστής των αντιδράσεων απέναντι στη Συμφωνία των Πρεσπών βέβαια, για να είμαι ειλικρινής, δεν ήταν ο λιγομίλητος συνομιλητής μου στη συνάντηση του Μαξίμου το Γενάρη του '18, αλλά ο πρώην κάτοικος του Μεγάρου, ο κ. Σαμαράς.
Ο κ. Μητσοτάκης απλά επέλεξε για προφανείς λόγους κομματικού συμφέροντος να υιοθετήσει την ακραία ρητορική του. Για τον κ. Σαμαρά όμως, ήταν κάτι παραπάνω από μικροπολιτική επιλογή, ήταν μια ευκαιρία. Ο πολιτικός που το 1990 έστησε τη καριέρα του ως επαγγελματίας υπερπατριώτης, ρίχνοντας την κυβέρνηση Κωνσταντίνου Μητσοτάκη για το Μακεδονικό, το 2018 είδε την επανάληψη της ιστορίας όχι ως φάρσα, αλλά ως ευκαιρία να επανακάμψει.
Ο κ. Μητσοτάκης κατάφερε να εκμεταλλευτεί το πολιτικό κόστος της Συμφωνίας των Πρεσπών και τον πρωταγωνιστικό ρόλο του κ. Σαμαρά στις πορείες με τις περικεφαλαίες, για να εκλεγεί Πρωθυπουργός. Σήμερα, όμως, καλείται να διαχειριστεί τις αντιφάσεις ανάμεσα στην ανεύθυνη στάση του όταν ήταν στην αντιπολίτευση και στην ανάγκη να υπηρετήσει το συμφέρον της χώρας. Η προσχώρησή του στις ακραίες και πατριδοκάπηλες θέσεις του κ. Σαμαρά χθές, τον καθιστούν Πρωθυπουργό υπό την ομηρεία του σήμερα.
Τον αναγκάζουν, ενώ τιμά τη Συμφωνία που κάποτε αποκαλούσε «εθνική ήττα που έχει ήδη ακυρωθεί στη συνείδηση του λαού» και δίνει –όπως δηλώνει ο Πρωθυπουργός της Βόρειας Μακεδονίας– «μάχες» για την ένταξη της γειτονικής χώρας στη ΕΕ, να παίζει καθυστερήσεις και να αποφεύγει την ψήφιση στη Βουλή των τριών μνημονίων συνεργασίας που απορρέουν από τη Συμφωνία. Και έτσι να εκθέτει τη χώρα διεθνώς. Και ταυτόχρονα να υπονομεύει τα εθνικά μας συμφέροντα, αφού και τα τρία μνημόνια είναι επ' ωφελεία μας. Κυρίως όμως, οι θέσεις αυτές τον οδηγούν σε ένα θαμπό στίγμα σε σχέση με τις προθέσεις της Κυβέρνησής του, στον κρίσιμο διάλογο με την Τουρκία, σε μια εποχή επικίνδυνης κλιμάκωσης των τουρκικών προκλήσεων.
Η συνέντευξη του κ. Σαμαρά στην «Καθημερινή της Κυριακής» δεν ήταν μόνο μια πρόκληση για τον κ. Μητσοτάκη, αλλά μια πρόκληση για τη χώρα. Ο κ. Σαμαράς αμφισβητεί την πάγια εθνική θέση για διεξαγωγή διερευνητικών και προσφυγή της Ελλάδας στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Η διαρκής κακοφωνία από την πλευρά της Κυβέρνησης δεν είναι κάτι που περνά απαρατήρητο, ούτε από την απέναντι πλευρά ούτε από τον διεθνή παράγοντα.
Η χώρα σε μια πολύ κρίσιμη στιγμή δείχνει να προσέρχεται σε αυτές τις σημαντικές συνομιλίες δίχως να δηλώνει σαφώς, αλλά και δίχως να ξέρει τι επιδιώκει. Χωρίς πυξίδα, χωρίς στρατηγική, χωρίς σαφείς κόκκινες γραμμές. Και ο κ. Μητσοτάκης φαίνεται να παλινωδεί ανάμεσα στη γραμμή του κ. Σαμαρά που λέει ότι κόκκινη γραμμή είναι το ίδιο το τραπέζι του διαλόγου και σε αυτήν του κ. Γεραπετρίτη που λέει ότι κόκκινη γραμμή είναι τα έξι ναυτικά μίλια.
Η εξωτερική πολιτική της χώρας, όμως, είναι κάτι πολύ πιο σοβαρό από τις ίντριγκες και τις ισορροπίες στο εσωκομματικό παιχνίδι της ΝΔ. Οι εξελίξεις το επόμενο διάστημα και οι ανακατατάξεις στην ευρύτερη περιοχή θα είναι ραγδαίες. Η Τουρκία αναγνωρίζει πόσο δυναμικό είναι το διεθνές περιβάλλον και έχει δείξει με σαφήνεια τις προθέσεις της. Και όσοι επιμένουν ότι δεν έχει στρατηγική ή ότι είναι απομονωμένη ή ότι θα "βολευτεί" μεσοπρόθεσμα σε λογικές διαλόγου «μη-λύσης», μάλλον έχουν χάσει κάθε αίσθηση της πραγματικότητας.
Είδαμε το 2020 τι κόστος έχει για τη χώρα, η Ελλάδα να μην έχει στρατηγική με αρχή, μέση και τέλος για την αντιμετώπιση της τουρκικής επιθετικότητας, τον ελληνοτουρκικό διάλογο, τις ευρωτουρκικές σχέσεις και την αξιοποίηση του ρόλου των ΗΠΑ στην περιοχή. Είδαμε συμμάχους μας να νίπτουν τας χείρας τους, ο ένας μετά τον άλλον, μετά τις χειρότερες προκλήσεις κατά της Ελλάδας της τελευταίας 25ετίας και κυβερνητικούς αξιωματούχους να φάσκουν και να αντιφάσκουν για να δικαιολογήσουν τα αδικαιολόγητα.
Σήμερα είναι πιο αναγκαίο από ποτέ να χαραχτεί η εθνική στρατηγική που έλειπε το 2020, τόσο για την αντιμετώπιση της τουρκικής επιθετικότητας, όσο και για τις διερευνητικές για την υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ με στόχο μια έντιμη συμφωνία στη βάση του διεθνούς δικαίου, διμερώς ή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, με σαφείς κόκκινες γραμμές. Μια εθνική στρατηγική που –σε συντονισμό με την Κυπριακή Δημοκρατία– είναι αναγκαίο να υπάρξει και για τη δίκαιη και βιώσιμη λύση του Κυπριακού στη βάση των Αποφάσεων του ΟΗΕ και του πλαισίου Γκουτέρρες.
Αντιθέτως, ο κίνδυνος, αν ο κ. Μητσοτάκης συνεχίζει να κάνει πως δεν κατάλαβε τι είπε ο κ. Σαμαράς και συνεχίζει να μη σπεύδει να αποσαφηνίσει τη θέση της Κυβέρνησής του, φοβούμενος ενδεχομένως το εσωκομματικό κόστος, είναι διπλός. Είτε να οδηγήσει τη χώρα σε έναν διάλογο με την πλάτη στον τοίχο, με αποτέλεσμα να εξαναγκαστούμε σε απαράδεκτες υποχωρήσεις, είτε να αναλάβουμε στα μάτια της διεθνούς κοινής γνώμης την ευθύνη για το ενδεχόμενο ναυάγιο των συνομιλιών.
Όσοι εκτιμούν ότι στη δεύτερη εκδοχή, μικρό το κακό, ας το ξανασκεφτούν. Η επόμενη ημέρα, με μια Τουρκία ολοένα και πιο επιθετική, που θα έχει ενισχύσει τις σχέσεις της με τον διεθνή παράγοντα, θα είναι μια πολύ δύσκολη ημέρα για την Ελλάδα.
Ο Ελευθέριος Βενιζέλος έλεγε: «Ο πολιτικός πρέπει να έχη το χάρισμα να βλέπη πολύ πρωτύτερα αφ' όσον βλέπουν οι άλλοι. Αν δεν έχη το χάρισμα τούτο, είναι αδύνατον να μην οδηγήσει την πατρίδα αυτού εις συμφοράς και καταστροφή». Όταν αναφέρθηκα σε αυτά τα λόγια στη Βουλή, ο κ. Μητσοτάκης απάντησε, όπως ο ίδιος επισήμανε, με κριτική στάση για τον Βενιζέλο λέγοντας ότι «μία από τις αρνητικές παρακαταθήκες που τον συνοδεύει και θα τον συνοδεύει, ήταν ο εθνικός Διχασμός».
Δεν ξέρω αν είναι υπερβολή να ζητάμε από τον κ. Μητσοτάκη να έχει αυτό το χάρισμα των ηγετών ή έστω να αποδεχθεί τις ιστορικές ευθύνες της παράταξής του. Αλλά σίγουρα δεν είναι υπερβολή να του ζητάμε να αποφασίσει. Κάθεται στην καρέκλα του Πρωθυπουργού σε κρίσιμες εθνικά στιγμές, όπως και εγώ τόσο το '15 όσο και το '18. Θα πράξει το εθνικά επωφελές ή το κομματικά αναγκαίο;
Εγώ και στις δύο κρίσιμες περιστάσεις επέλεξα, συνειδητά, το εθνικά επωφελές. Οφείλει και αυτός, έστω τώρα, να πράξει το ίδιο. Διαφορετικά δεν θα είναι υπόλογος στον κύριο Σαμαρά αλλά απέναντι στην Ιστορία.
8 Ιαν 2021
Διονύσης Τεμπονέρας -Σήμερα, Νίκο Τεμπονέρα, σε έχουμε πάλι ανάγκη

7 Ιαν 2021
Τι είναι η alt-right τακτική και γιατί μας αφορά; (Της Angela Dimitrakaki)
Παράδειγμα: τις προάλλες, ο εκπρόσωπος της κυβέρνησης Ορμπάν επιτέθηκε σε προτεινόμενο δημόσιο έργο τέχνης με θέμα το Black Lives Matter λέγοντας: "το Black Lives Matter είναι βασικά ρατσιστικό κίνημα. Ρατσισμός δεν είναι να εναντιώνεσαι σε ένα BLM γλυπτό, ρατσισμός είναι να εγείρεις τέτοιο μνημείο. ["Black Lives Matter is basically a racist movement. The racist is not the person who opposes a BLM statue, but the person who erects one," said Orbán's chief of staff. Πηγή: The Guardian, 5.1.21]
Το σχετικό πρόσφατο παράδειγμα που έχουμε εγχώρια είναι οι τακτικές των ισχυρών που, εμπνευσμένοι από τα men's rights groups ως backlash στο αναζωπυρωμένο φεμινιστικό κίνημα μετά το 2000, στήνουν κινηματικό σκηνικό με πανό σε αθηναϊκές λεωφόρους υπέρ της περίφημης συνεπιμέλειας. Τα πανό δε σου λένε ότι η συνεπιμέλεια ισχύει στο υπάρχον οικογενειακό δίκαιο. Τα πανό δε λένε τη λέξη 'υποχρεωτική', ούτε 'μείωση διατροφής' ούτε 'πρόσβαση θύτη σε θύματα'. Τα πανό δεν απευθύνονται στο συντηρητικό κομμάτι της κοινωνίας - αυτό δεν χρειάζεται απεύθυνση, είναι μαζί τους, και εκπροσωπείται από την κυβέρνηση που είναι η ίδια εμβληματική μείξη ακροδεξιάς και (νεο)φιλελευθερισμού. Τα πανό απευθύνονται στο προοδευτικό κομμάτι της κοινωνίας. Λειτουργούν αστραπιαία και ιδεολογικά, ως σύνθημα σε τοίχο. Σου εντυπώνονται. Οδηγείς ταλαιπωρημένη/ος, πέφτει η λέξη στο κεφάλι σου από γέφυρα στην Κηφισίας ή στην Εθνική Οδό, καλή ακούγεται, δε βλέπεις πρόβλημα με το αίτημα, εξάλλου υπάρχει κίνημα - γιατί αν όχι, ποιος κρέμασε τα πανό για να τα βλέπεις; Δεν έχεις χρόνο να το ψάξεις. Δεν θα εναντιωθείς. Τα πανό αποτυπώνουν τη λογική της κυβέρνησης Ορμπάν: "εμείς οι άντρες που διεκδικούμε επιτέλους τα δικαιώματά μας είμαστε το προοδευτικό κίνημα, οι φεμινιστικές οργανώσεις που εναντιώνονται είναι η συντήρηση".
Στην ιστορία της σύγχρονης τέχνης και του οπτικού πολιτισμού ασχολούμαστε συχνά με την ανάλυση τέτοιων φαινομένων. Αλλά η κατανόηση αυτών των τακτικών πρέπει να γίνει κτήμα όλου του σύγχρονου προοδευτικού χώρου. Η κυβέρνηση της Ουγγαρίας πήρε το σύνθημα της αμερικανικής τραμπικής δεξιάς "all lives matter", το μετέφρασε και το έκανε πόστερ για την πανδημία στο δημόσιο χώρο. Πράγματι, όλες οι ζωές πρέπει να μετράνε. Τι στραβό έχει το σύνθημα; Γιατί να του εναντιωθούμε;
Ας διδαχτούμε. Ας ερευνήσουμε αυτό που μας συμβαίνει.
3 Ιουλίου του 1964 η ελληνική δεξιά "μπουκάρει" στο κοινοβούλιο
8 Αυγ 2020
Νίκος Κοτζιάς. Λαθροχειρίες: Η επήρεια των νησιών στην ΑΟΖ. Δεν υπάρχουν γραμμές βάσης; Και ορισμένες οφειλόμενες απαντήσεις
Χθες δημοσιεύτηκε ολόκληρη η συμφωνία. Όσα έγραψα στο κείμενό μου για τις «5» αμαρτίες της συμφωνίας, δικαιώνονται, και λίγα είπα. Είναι μια συμφωνία, γραμμένη στο πόδι, πρόχειρη και χωρίς σαφείς συντεταγμένες. Δίνει μόνο τις συντεταγμένες της οριοθέτησης της διαχωριστικής των δύο ΑΟΖ. Τι δεν δίνει; Δεν δίνει τις συντεταγμένες των σημείων βάσης με τα οποία καθορίστηκε η ΑΟΖ. Τα σημεία βάσης είναι η αφετηρία από όπου ξεκινά/μετριέται μια ΑΟΖ. Αν, επί παραδείγματι ξεκινά από την ηπειρωτική χώρα ή συμπεριλαμβάνει και την επήρεια των νησιών μπροστά από την ηπειρωτική περιοχή. Άλλο παράδειγμα, αν ξεκινά από την Κρήτη, ή από τα νησιά και νησίδες που βρίσκονται μπροστά από την Κρήτη. Τα σημεία βάσης δεν έχουν μεγάλη σημασία για την Αίγυπτο, διότι όλα τα δικά της σημεία βρίσκονται στην ακτογραμμή της. Απλό και εύληπτο. Είναι, όμως, πρόβλημα για την ελληνική πλευρά. Μεγάλο πρόβλημα. Και αυτό διότι η ελληνική πλευρά έπρεπε με τα σημεία βάσης να καθορίσει και την επήρεια κάθε νησιού. Επί παραδείγματι, αν δεν έχουν τα νησιά σημεία βάσης, τότε δεν έχουν καθόλου επήρεια ή αν έχουν σημεία βάσης σε μια πλευρά των ακτών τους, σημαίνει ότι έχουν περιορισμένη επήρεια.
Γίνεται φανερό, ότι σκόπιμα η κυβέρνηση παραιτήθηκε από το στοιχειώδες μιας τέτοιας συμφωνίας και της διασφάλισης των ελληνικών συμφερόντων, που είναι ο προσδιορισμός των σημείων βάσης, για ένα και μόνο λόγο. Διότι δεν τα διασφάλισε! Προκειμένου να το κρύψει αυτό και να βγαίνουν οι υπουργοί της και να πουλάνε «φύκια για μεταξωτές κορδέλες», ότι τάχα διασφαλίστηκε η επήρεια των νησιών, δεν συμπεριέλαβε στην οριοθέτηση της ΑΟΖ τα σημεία βάσεις! Μερικά νησιά μας καθότι δεν τους αναγνωρίστηκε καθόλου επήρεια, σε μερικά δε διότι τους δίνεται περιορισμένη επήρεια σε απαράδεκτο βαθμό.
Η κυβέρνηση μιλά για το διεθνές δίκαιο, ενώ δεν διασφάλισε τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο, αλλά απέκρυψε ακόμα και τις τεχνικές προϋποθέσεις και απαιτήσεις του διεθνούς δικαίου! Πονηράδα! Ασχετοσύνη! Μπορεί και τα δύο. Σίγουρα πρόκειται για μια προβληματική κυβέρνηση.
Η συμφωνία για την ΑΟΖ με την Αίγυπτο, δεν συμπεριλαμβάνει δυτικά το Γαϊδουρονήσι ή Χρυσή του νομού Λασιθίου. Εγκαταλείπει τον 28ο μέχρι και τον 32ο μεσημβρινό, όπου συμπεριλαμβάνεται και το Καστελόριζο. Δίνει περιορισμένη επήρεια σε μεγάλα ελληνικά νησιά όπως είναι η Ρόδος, η Κάρπαθος και η Κρήτη, όπως «βέβαια» και στην Κάσο. Τέλος, δεν δίνει καθόλου επήρεια, ναι, απίστευτο, αλλά αληθινό, στα νησιά νότια της Κρήτης, όπως το Κουφονήσι, που έχουν αυτοτελή οικονομική ζωή. Πρόκειται για μία από τις «5» αμαρτίες-πληγές της συμφωνίας.
Πώς καλύπτει η κυβέρνηση της ΝΔ την παράδοσή της στις διεκδικήσεις της Αιγύπτου; Με μια απλή υποχώρηση. Έφτιαξε διεθνή συμφωνία χωρίς σημεία βάσης οριοθέτησης, χωρίς συντεταγμένες για τα ελληνικά νησιά. Προσδιορίστηκαν μόνο οι συντεταγμένες της γραμμής οριοθέτησης, διαχωρισμού της ΑΟΖ. Επιπλέον, από τη συμφωνία λείπει η πρόβλεψη για παραπομπή τυχόν μελλοντικών διαφορών σε Διεθνές Δικαστήριο. Τέλος, ο διαχωρισμός της ΑΟΖ έγινε μάλλον σε αναλογία 40% με 60%, ούτε καν 45%-55% όπως αρχικά ανακοινώθηκε. Λέω μάλλον διότι δεν υπάρχουν σημεία βάσης (αφετηρίας, δηλαδή, της οριοθέτησης). Η Ελληνική πλευρά υποχώρηση σε όλη τη γραμμή και με κολπάκια προσπαθεί να διευκολυνθεί στην επικοινωνία της δήθεν μεγάλης επιτυχίας. Αυτό στα απλά ελληνικά λέγεται λαθροχειρία (όπου λαθροχειρία ορίζεται «η αφαίρεση που γίνεται με επιτήδειο, μη αντιληπτό τρόπο»).
ΥΓ.1 Μου γράφουν στελέχη της δεξιάς και ακόμα πιο συχνά δεξιά τρολ, να μην δημοσιεύω απόψεις μου. Να αυτολογοκριθώ, διότι με όσα λέω καταλαβαίνουν τρίτοι τις αδυναμίες της συμφωνίας με την Αίγυπτο. Είναι καταπληκτικοί, δεν τους φταίει η κακή συμφωνία και οι νεοδημοκρατικές υποχωρήσεις, αλλά η επισήμανσή τους.
ΥΓ.2 Στο ίδιο μοτίβο μου γράφουν να μην εξηγώ τι έγινε με την συμφωνία της ΑΟΖ με Αίγυπτο διότι θα χρησιμοποιήσουν τις «αποκαλύψεις» οι Τούρκοι. Δεν έχουν καταλάβει ότι το διάβασμα των χαρτών δεν είναι κάτι το δύσκολο για τους ειδικούς. Απλώς είναι αδύνατο για τον Δένδια και τον Μητσοτάκη. Αλλά αυτό είναι άλλου είδους πρόβλημα.
ΥΓ. 3 Κάποιοι άλλοι μου λένε γιατί δεν υπέγραψα εγώ τη συμφωνία. Η απάντηση είναι απλή: διότι το περιεχόμενο της σημερινής είναι απαράδεκτο. Μάλιστα, ουδέποτε μπορούσα να φανταστώ ότι θα υπήρχε ελληνική κυβέρνηση που θα έκανε σε όλα και σε όλη τη γραμμή υποχώρηση.
ΥΓ. 4 Κάποιοι μου λένε ότι η κυβέρνηση αναγκάστηκε να κάνει τη συμφωνία στο πόδι, διότι ήταν το «timing» που πίεζε. Ομολογώ ότι δεν ήξερα ότι υπάρχει «timing» που επιτρέπει, και μάλιστα επιβάλλει, υποχωρήσεις χωρίς αρχές (η περιγραφή της λέξης ενδοτισμός).
ΥΓ. 5 Τέλος, έμαθα από τον ίδιο τον Δένδια ότι πήγε στο Κάιρο χωρίς να ξέρει ότι θα υπέγραφε. Πιθανολογώ ότι δεν κατάλαβε και τι υπέγραψε. Το ερώτημα είναι άλλο, ο Πρωθυπουργός ήξερε τι πήγαινε να κάνει ο Δένδιας; Αν ναι, γιατί δεν του το είπε; Αν όχι, τότε δεν γνώριζε ολόκληρη η κυβέρνηση τα της συμφωνίας;
Νίκος Κοτζιάς:Οι Πέντε πληγές: δεν είναι συμβιβασμός, είναι της συμφωνίας για την ΑΟΖ με Αίγυπτο
30 Ιουλ 2020
Ούτε ο Τράμπ δεν θα τολμούσε τέτοια κοροϊδία, ενώ ταυτόχρονα μένει ακάλυπτη η α' κατοικία και το Barbaros πλέει στην κυπριακή ΑΟΖ ...
Από τον δικηγόρο Kostas Tsoukalas
24 Ιουλ 2020
ΣΚΑΙ η αλήθεια να λέγεται...αν θέλει ο υπουργός.
ΣΚΑΙ η αλήθεια να λέγεται...αν θέλει ο υπουργός. pic.twitter.com/erCeUE5DND— Ιερώνυμος boss (@JeronymoBoss) July 24, 2020
ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΥ Η ΗΡΩΙΔΑ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ

22 Ιουλ 2020
Η νέα σκακιέρα της Μεσογείου. Του Λευτέρη Στουκογεώργου
Το 2020, η ανθρωπότητα βιώνει ταυτόχρονα μια τετραπλή κρίση: υγειονομική, οικονομική, κοινωνική και κλιματική, με θολές προοπτικές εξόδου. Στο διεθνές σκηνικό κυριαρχεί η αβεβαιότητα. Τη δεκαετία χαρακτηρίζει η αμφισβήτηση της αμερικάνικης κυριαρχίας από τις υπόλοιπες υπερδυνάμεις, Κίνα και Ρωσία. Ο ψυχρός πόλεμος ΗΠΑ-Κίνας θα είναι η νέα κανονικότητα, με τη Ρωσία σε ρόλο ενδιάμεσο, λόγω οικονομικής αδυναμίας. Η ΕΕ θα ήθελε, αλλά αδυνατεί, να είναι ο τέταρτος παίκτης στην παγκόσμια παρτίδα. Όμως, και για τις τρεις υπερδυνάμεις, η Ευρώπη παραμένει το κρίσιμο επίδικο για την παγκόσμια κυριαρχία.
Στη γειτονιά της Μεσογείου
Στην ευρωπαϊκή ιστορία, το ειδικό στρατηγικό βάρος αρχικά το είχε η Μεσόγειος, κατόπιν μεταφέρθηκε στις μεγάλες πεδιάδες του ευρωπαϊκού βορρά και, τώρα, η Μεσόγειος γίνεται ξανά προνομιακό πεδίο αντιπαράθεσης των τριών υπερδυνάμεων και των χωρών επιρροής τους. Το γεγονός αυτό δημιουργεί σοβαρό πρόβλημα στις χώρες της περιοχής και στην ΕΕ, η οποία είναι μέρος του προβλήματος, αλλά και της λύσης του. Ο ευρύτερος χώρος της Μεσογείου (που συμπεριλαμβάνει τη Μέση Ανατολή) είναι στρατηγικά καθοριστικός για τα άλλα μεγάλα επίδικα των υπερδυνάμεων, την Αρκτική, την Αφρική, τον Ινδικό Ωκεανό και τον Ανατολικό Ειρηνικό. Αρνητικός παράγοντας για τα κράτη της περιοχής είναι η κλιματική αλλαγή, που θα επηρεάσει το μεσογειακό κλίμα (ξηρασία και καύσωνες, μείωση παραγωγής στον πρωτογενή τομέα, έλλειψη υδάτινων πόρων, ασθένειες), γεγονός που αυξάνει την πιθανότητα νέων συγκρούσεων.
Στην αμερικάνικη ηγεμονία στη Μεσόγειο, μέσω του ΝΑΤΟ, η Ρωσία απάντησε με την προσάρτηση της Κριμαίας, τη δημιουργία βάσης στη Λαττάκεια, αξιοποιώντας τον κυρίαρχο ρόλο της στη Συρία, ενώ διεκδικεί μέρος της Λιβύης. Η Κίνα, στο πλαίσιο της μερικής παγκοσμιοποίησης με την Ευρώπη, χρησιμοποιεί τη Μεσόγειο για την υλοποίηση των στρατηγικών της σχεδίων, του New Silk Road και του Belt and Road Initiative.
Από πλευράς ΕΕ, Γαλλία και Ιταλία έχουν παραδοσιακά τη μεγαλύτερη επιρροή στην περιοχή, ενώ δεν πρέπει να υποτιμάται η γεωοικονομική παρέμβαση της Γερμανίας, αλλά και ο στρατηγικός ρόλος του Ηνωμένου Βασιλείου, κάποτε κυρίαρχου της Μεσογείου.
Είναι, όμως, το αναθεωρητικό αφήγημα του Ερντογάν με στόχο τη δημιουργία τετελεσμένων στην περιοχή που βάζει φωτιά στη σκακιέρα της Ανατολικής Μεσογείου.
Ο ρόλος της Τουρκίας
Η Τουρκία μπορεί μεν να είναι μέλος του G-20, αλλά η οικονομία της παρουσιάζει σοβαρά προβλήματα (διψήφιο πληθωρισμό, καλπάζουσα υποτίμηση της τουρκικής λίρας, τεχνική ύφεση 2018-19). Ο προϋπολογισμός της για το 2020 προέβλεπε οικονομική μεγέθυνση 5%, αλλά η ύφεση είναι ήδη πραγματικότητα και η επίσημη ανεργία αναμένεται να ξεπεράσει το 17% (ανεπίσημη στο 25%). Τουρισμός, κατασκευές και εξαγωγές, οι τρεις βασικοί μοχλοί της οικονομίας, είναι σε κάθετη πτώση. Στα θετικά της χώρας συγκαταλέγεται το χαμηλό δημόσιο χρέος (30,8% του ΑΕΠ). Όμως, τον επόμενο χρόνο, η Τουρκία θα πρέπει να αναχρηματοδοτήσει περίπου 170 δις χρέους μέσα σε συνθήκες παγκόσμιας κρίσης. Ο Ερντογάν θέλει να αποφύγει την προσφυγή στο ΔΝΤ, αλλά δύσκολα θα βρει εναλλακτικές, παρά την πρόσφατη ανάσα ρευστότητας που του έδωσε το Κατάρ. Στο ενεργειακό πεδίο, η Τουρκία είναι η μεγάλη χαμένη στη Μ. Ανατολή, μένοντας εκτός των δρόμων των κοιτασμάτων.
Στην εξωτερική πολιτική, η στρατηγική του Ερντογάν έγκειται στη δημιουργία σφαιρών επιρροής (Βόρειο Ιράκ, Βόρεια Συρία, Γάζα, Λιβύη, Σομαλία, χώρες Σαχέλ, Βαλκάνια, Κατάρ, Αζερμπαϊτζάν), ενώ προσπαθεί να ισορροπήσει μεταξύ Ρωσίας – ΗΠΑ, αλλά και Κίνας. Οι στενές σχέσεις με τη Μ. Βρετανία του Μπόρις Τζόνσον αναμένεται να επικυρωθούν με ειδική οικονομική συνεργασία. Η Τουρκία συμπεριφέρεται ως ηγεμονική δύναμη στην περιοχή, το δείχνουν οι προωθημένες βάσεις της στο Κέρας της Αφρικής και στον Περσικό. Ο τουρκικός στόχος της πρωτοκαθεδρίας στο Σουνιτικό στρατόπεδο εντάσσεται στην ίδια στρατηγική.
Ειδικά η γραμμή Λιβύη-Αιγαίο-Κύπρος-Συρία-Ιράκ αποτελεί την αιχμή του δόρατος της επεκτατικής πολιτικής του Ερντογάν για την πραγματοποίηση του ονείρου της «Γαλάζιας Πατρίδας», που απεικονίζει όλες εκείνες τις ζώνες που παράνομα διεκδικεί η Άγκυρα. Οι «Δυόμιση Πόλεμοι» του Νταβούτογλου (Ελλάδα, Συρία, τουρκικό Κουρδιστάν) κινούνται στο ίδιο πλαίσιο, της επέκτασης του ζωτικού της χώρου. Όσο για την απόρριψη της Συνθήκης της Λωζάνης, αποτελεί την επιτομή του τουρκικού αναθεωρητισμού.
Το λιβυκό ζήτημα είναι διεθνές
Στο δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» ενσωματώθηκε η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης (Τρίπολης), ώστε να διεκδικήσει η Τουρκία ΑΟΖ έως τα νοτιοανατολικά της Κρήτης και να «κόψει» την ελληνοκυπριακή ΑΟΖ. Σε αντιστάθμισμα, η Άγκυρα προσέφερε στον Αλ Σαράζ «μεγαλύτερη ΑΟΖ» από ό,τι μια σχετική συμφωνία με την Ελλάδα. Με τη βοήθεια του Κατάρ, ο Ερντογάν στηρίζει με κάθε μέσο τον στρατό του Αλ Σαράζ (GNA) έναντι του Χαφτάρ, ο οποίος από την πλευρά του στηρίζεται από Ρωσία, Αίγυπτο, Σαουδική Αραβία και ΗΑΕ. Όμως, ο Εθνικός Λιβυκός Στρατός (LNA) ελέγχει ολόκληρη την Κυρηναϊκή. Επιθυμία της Τουρκίας είναι η εδαφική ακεραιότητα της Λιβύης, μέσω μιας ισχυρής κεντρικής κυβέρνησης της Τρίπολης, με τουρκική στρατιωτική βάση στη χώρα και πρόσβαση στα ενεργειακά της πεδία. Οι Ρώσοι υποστηρίζουν μια διαιρεμένη δομή (Τρίπολη- Βεγγάζη), με αδύναμη κεντρική κυβέρνηση, διαμοιρασμό κοιτασμάτων και δημιουργία στρατιωτικής βάσης τους στην Κεντρική Μεσόγειο.
Γάλλοι και κυρίως Ιταλοί έπαιξαν διπλό παιχνίδι με τους αντιμαχόμενους, με αποτέλεσμα να βγουν παροδικά από το κάδρο. Όμως, η πιθανότητα να φτάσουν στα νώτα τους Τούρκοι και Ρώσοι τους αναγκάζει να ξαναμπούν ενεργά στο στρατηγικό παιχνίδι. Μπορεί η Τουρκία να είναι από τους καλύτερους εμπορικούς εταίρους της Ιταλίας και να μην αμφισβητεί τις ενεργειακές συμφωνίες της Ρώμης με την Τρίπολη, αλλά δεν είναι αποδεκτή ως περιφερειακή υπερδύναμη στα στενά της Σικελίας, με δυνατότητα επέκτασης σε όλο το μήκος και πλάτος της Β. Αφρικής, έχοντας τον έλεγχο των μεταναστευτικών ροών. Παρόμοια γεωστρατηγική και γεωενεργειακή θεώρηση έχει και η Γαλλία. Στο «παζάρι» εμπλέκεται ακόμα και το Ιράν, που στηρίζει την Τουρκία στη Λιβύη με αντάλλαγμα την αποφυγή σύγκρουσής τους στα δυτικά του Ευφράτη. Γι' αυτό η Τεχεράνη έδωσε και το πράσινο φως στην Τουρκία για τους βομβαρδισμούς στο ιρακινό Κουρδιστάν.
Στάση αναμονής κρατούν οι ΗΠΑ, εν μέσω προεκλογικής περιόδου, η οποία παραδοσιακά αφήνει ένα κενό πρωτοβουλιών του αμερικάνικου παράγοντα. Προς το παρόν, η αμερικανική κυβέρνηση χαρακτηρίζει «προκλητικό και αντιπαραγωγικό» το παράνομο μνημόνιο Τουρκίας- Τρίπολης. Οι Αμερικανοί ενδιαφέρονται κυρίως να μην ενισχυθεί η επιρροή της Ρωσίας και της Κίνας στην περιοχή, δεν θέλουν να παγιωθεί ο άξονας Ρωσίας-Τουρκίας στη Λιβύη, όπως και αλλού. Ο Τραμπ θέλει να σπάσει αυτή τη συμμαχία, «παίζοντας» με τον Ερντογάν.
Πάντως, το κόστος του πολέμου στη Λιβύη, τόσο για την Τουρκία όσο και για τη Ρωσία, είναι δυσβάσταχτο και, συνεπώς, αποζητούν γρήγορα λύση. Οι μισθοφόροι τους είναι ένα επιπρόσθετο πρόβλημα.
Τέλος, η τουρκική διπλωματία προσπαθεί να προσεγγίσει την Αίγυπτο, την Παλαιστίνη και το Ισραήλ, «δώρα φέροντας», προκειμένου να απομονώσει την Ελλάδα και την Κύπρο στην Ανατολική Μεσόγειο. Ειδικά τώρα που διαφαίνεται ότι τα ενεργειακά αποθέματα της Ανατολικής Μεσογείου δεν είναι άμεσα εκμεταλλεύσιμα. Οι κινήσεις του Ισραήλ είναι απρόβλεπτες, η Αίγυπτος, όμως, είναι το κέντρο του αραβικού έθνους και είναι κάθετα αρνητική σε μια τουρκική επικυριαρχία στην περιοχή. Η Αίγυπτος είναι έτοιμη να στηρίξει στρατιωτικά τον LNA, με επικεφαλής τον Πρόεδρο του Λιβυκού Κοινοβουλίου και όχι τον Χαφτάρ. Η «κόκκινη γραμμή» για κήρυξη πολέμου στον Φαγέζ αλ Σαράζ είναι η περιοχή της Σύρτης.
Η θέση της Ελλάδας
Με τη συμφωνία των Πρεσπών, η Ελλάδα κατάφερε να μειώσει την επιρροή της Τουρκίας στα Βαλκάνια, να αναβαθμίσει διεθνώς τη χώρα μας και να τονώσει την εικόνα της ως παράγοντα σταθερότητας και ειρήνης στην περιοχή. Οι Πρέσπες, τηρουμένων των αναλογιών, θα πρέπει να αποτελέσουν οδηγό και για τα ελληνοτουρκικά.
Η ελληνική διπλωματία οφείλει να υπερασπιστεί τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας στο πλαίσιο των συμβάσεων του διεθνούς δικαίου. Και μπορεί μεν να τάσσεται κατά του τουρκικού αναθεωρητισμού, αλλά οφείλει να κρατήσει ανοικτούς τους διαύλους διαλόγου με τη γείτονα. Μια πολιτική επανεκκίνησης του διαλόγου για μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης κρίνεται αναγκαία, πέραν της ενίσχυσης της αμυντικής θωράκισης της χώρας. Το να θεωρείς την Τουρκία απομονωμένη ισοδυναμεί με απόκρυψη της πραγματικότητας. Η αποτελεσματική αντιμετώπιση της τουρκικής επιθετικότητας απαιτεί μια συγκροτημένη, πολυεπίπεδη εθνική στρατηγική.
Η σύναψη συμφωνίας για την ΑΟΖ με την Ιταλία ήταν ήδη έτοιμη από το 2016, ενταγμένη σε ένα συνολικό σχέδιο στρατηγικής διπλωματίας που περιλάμβανε την επέκταση των χωρικών υδάτων στο Ιόνιο και τη σύναψη ΑΟΖ όχι μόνο με την Ιταλία, αλλά, επίσης, με την Αλβανία και την Αίγυπτο. Η συγκυρία της τουρκο-λιβυκής συμφωνίας επέτρεψε την πρόσφατη υλοποίησή της.
Όσο για την ελληνο-αιγυπτιακή ΑΟΖ, είναι στρατηγικά σημαντική, ακόμα και τμηματική, εφόσον στην πράξη ακυρώνει τη ζώνη που παράτυπα συμφώνησαν Τουρκία και Λιβύη και τις υποχρεώνει σε διαπραγματεύσεις. Όμως, παρόλο που οι συνομιλίες Αθήνας – Καΐρου έχουν ξεκινήσει εδώ και πολύ καιρό, η κατάληξή τους δεν θα είναι εύκολη, ακόμα και σε μια περίοδο όπου οι σχέσεις της Αιγύπτου με την Τουρκία βρίσκονται στο ναδίρ. Παίρνοντας θέση στην ελληνοτουρκική διαφορά, η Αίγυπτος ρυθμίζει η ίδια την διαφορά και κόβει εντελώς τους δεσμούς της με την Τουρκία και γι' αυτό πιθανόν να προτιμήσει τελικά την μερική οριοθέτηση που θ' αφήνει εκτός το Καστελόριζο. Σε αυτήν την περίπτωση, η μπάλα θα γυρίσει στην Αθήνα, όπου η απόφαση δεν θα είναι καθόλου εύκολη. Κι αυτό γιατί σήμερα, παρά τις κορώνες, δεν υπάρχει συγκεκριμένη στρατηγική, αλλά οι πολιτικές κινήσεις καθορίζονται λίγο έως πολύ από την συγκυρία.
Λευτέρης Στουκογιώργος


